يكي از دلايل روي آوردن عده اي از زنان به پديده تكدي گري، دسترسي آسان به پول از اين طريق است كه چنين كمك هايي نيز بيشتر به روحيه نوع دوستي ايراني ها برمي گردد. با اين وجود اگرچه كمك به افراد فرودست جامعه، وظيفه اي انساني است اما بايد به شيوه اي غير از كمك به متكديان باشد؛ چرا كه كمك به متكديان كمك به ترويج آسيب هاي اجتماعي است به طوري كه كمك هاي پراكنده به آن ها تنها به شيوع هرچه بيشتر اين پديده شوم منجر مي شود. اگرچه معضل تكدي گري، در اكثر شهرهاي كشور وجود دارد، ولي اراك يكي از شهرهايي به شمار مي آيد كه اين پديده در آن طي سال هاي اخير افزايش قابل توجه اي يافته است و زنان متكدي را مي توان در گوشه و كنار آن مشاهده كرد. در همين راستا خبرنگار ما به شيوع پديده اجتماعي تكدي گري درميان زنان اراك پرداخته است. دور چشم هايش گود نشسته، چروك پيشاني و گوشه هاي چشم به هم پيوسته و دستان پينه بسته اش فرصت نوازش كردن كودكي را كه در آغوش مي فشارد و طفل شيرخواري را كه با ولع به سرشيشه خالي مك مي زند، ندارد. روي زمين به ستون سنگي بانك ملي در خيابان شهيد رجايي اراك تكيه زده است و با صداي ملتمسش رهگذران را به سكه اي، اسكناس يا لقمه اي نان با قسم دادن به نام ائمه اطهار(ع) فرا مي خواند. چند قدم بالاتر، زني ميان سال با لهجه غليظ جنوبي درخواست كمك مي كند و آن سوي ديگر، زني كه چهره اش را با چادر مشكي پوشانده، با نوشته اي در كاغذي كاهي كه روي زمين نهاده است براي معالجه دخترش طلب ياري مي كند. اين روزها در بيشتر خيابان هاي شلوغ اراك در پياده رو يا حاشيه پاساژها زنان متكدي جزئي از هياهوي خاموش اين شهر شده اند. عده اي كه به ديدن هر روز آنان عادت كرده اند بي اعتنا از كنارشان مي گذرند و گروهي اندك با دادن صدقه اي رفع بلا مي كنند.

 

٨ نفر در يك اتاق فقط براي خوابيدن
روي پله كنار پاساژ، كنار پيرزني كه گوشه لباسم را با دستانش مي كشد، مي نشينم. كاسه اش را نزديك مي آورد: « مادر صدقه رفع بلاست. يه كمكي بكن...» سر صحبت را با او باز مي كنم. «ام كلثوم» اهل دزفول، مادر ٤پسر است كه همگي براي كار به تهران رفته اند و سال هاست برنگشته اند. نمي داند چند سال دارد، فقط مي داند كه وقتي جنگ شروع شد كوچك ترين پسرش ٣ماهه بوده است. او مي گويد ٢ماه پيش با قطار به اراك آمده و همراه با ٧زن ديگر در باغ خلج ، محروم سرايي در دل كوه مستوفي اراك كه اغلب انسان هاي آن فقير به دنيا مي آيند، در اتاقي ٩متري شب ها را به صبح مي رساند. از هم اتاقي هايش كه مي پرسم، آدرس ديگر زنان متكدي خيابان هاي شهر را مي دهند. هركدام ماهي ٦هزار تومان (شبي ٢٠٠تومان) به صاحب خانه مي دهند. اگر بخواهند حمام كنند براي ١٠ دقيقه دوش گرفتن، ١٥٠ تومان مي دهند و اگر از دستشويي استفاده كنند هر بار ٥٠ تومان بايد پرداخت كنند! وقتي از درآمد روزانه اش مي پرسم با همان لهجه غليظ جنوبي خود، خدا را شكر مي كند و پاسخ مي دهد: اي، روزي ٦ تا ١٠هزار توماني مي رسد.

 

خانواده اعدامي در ميان مردم جايي ندارند
«كبري» در كنار پله برقي ميدان شهدا با پسر٥ساله و نوزاد چندماهه اش نشسته است هرچند چروك هاي صورت و پينه هاي دستش عميق است اما نگاهش حكايت از گذشت عمري كوتاه از زندگي پررنجش دارد. پسرك آدامس مي فروشد و مادر در كنار فروش بقچه كبريت ، روي چادرش گدايي هم مي كند. وقتي از زندگي اش مي پرسم چادر بور شده اش راروي سرجابه جا و فوري اشك هايش را پاك مي كند تا فرزندانش، سرخي چشمانش را مثل هميشه از كم خوابي بدانند. با بغض مي گويد: وقتي شوهرم را اعدام كردند اجاره خانه مان عقب افتاد. خانواده يك اعدامي در ميان مردم جايي ندارد و صاحب خانه ، عذرمان را خواست. از شوشتر راهي اين شهر و آن شهر شدم. بعد با گدايي، سيگارفروشي، كبريت فروشي و هركاري مي شد خرج شكم خود و بچه هايم را درمي آوردم. او ادامه مي دهد: چند بار شهرداري و نيروي انتظامي در شهرهاي ديگر من و بقيه زنان مثل مرا جمع كرد و چند روز بعد در مسافتي دورتر پياده كردند تا الان كه در اراك هستم. چند وقتي بود كه شب ها با بچه ها در قبرهاي آماده يا خرابه پشت غسل خانه مي خوابيديم اما الان يك آدم خير در انباري پشت مغازه اش در آجرفروشي به ما جا داده است.

 

وظيفه شهرداري جمع آوري متكديان است
مسئول روابط عمومي شهرداري اراك در گفت وگو با خبرنگار ما درخصوص ساماندهي زنان متكدي در شهر مي گويد: تا چند وقت پيش، بحث معتادان بود و حالا متكديان. شهرداري طبق ماده ٥٥ قانون شهرداري ها فقط مي تواند گدايان را جمع آوري كند و اسكان، شناسنامه داركردن و ساماندهي آن ها وظيفه سازمان هاي حمايتي و بهزيستي است «خراجي» با بيان اين كه تيمي متشكل از بهزيستي، شهرداري و نيروي انتظامي در جمع آوري متكديان فعاليت مي كند، مي افزايد: متكدي در يك مقطع جمع آوري و به شهرداري منتقل مي شود كه از آن به بعد سازمان هاي مرتبط بايد در خصوص اسكان اقدام كنند، در غير اين صورت پس از ٢٤ساعت به دليل نبود مكان، مجددا به خيابان بازگردانده مي شوند، وي در خصوص ايجاد گرم خانه مي گويد: در آيين نامه دستورالعمل شهرداري ها دستوري در اين رابطه نيامده است. وي اظهار مي دارد: حتي اگر متكديان سامان يابند با توجه به درآمد بالايي كه اين كار دارد دوباره به تكدي گري بازمي گردند. وي مي گويد: زنان متكدي كه اين روزها در اراك ديده مي شوند از شهرهاي جنوب به اين شهر آمده اند.

 

بهزيستي مسئول اسكان متكديان نيست
اما مديركل بهزيستي استان مركزي با بيان اين كه بهزيستي مي تواند فقط به متكديان معلول سرويس دهي كند، مي گويد: ستادي براي جمع آوري متكديان در استان تشكيل و وظايف هر سازمان در آن تعريف شده است بهزيستي در رابطه با جمع آوري متكديان هيچ گونه نقشي ندارد بلكه فقط متكديان معلول را حسب نوع معلوليت، اسكان مي دهد. «كاظم صالحي» در رابطه با ساماندهي كودكان، زنان و سالمندان متكدي مي افزايد: اين كار بر عهده كميته امداد امام خميني (ره) و نيروي انتظامي است و ارتباطي به بهزيستي ندارد.

 

نيروي انتظامي و كميته امداد، عضوي از ستاد هستند
مسئول روابط عمومي و اطلاع رساني معاونت اجتماعي فرماندهي انتظامي هم با اشاره به اين كه نيروي انتظامي فقط عضوي از ستاد جمع آوري متكديان است، به خبرنگار ما مي گويد: در جمع آوري متكديان، شهرداري مي تواند از نظارت اين نيرو استفاده كند «خسروي» مي افزايد: نيروي انتظامي به دليل اين كه تكدي گري جرم نيست دخالتي در اين كار ندارد و در خصوص ساماندهي و اسكان نيز وظيفه اي براي نيروي انتظامي تعريف نشده است از سوي ديگر مسئول كمك رساني نيروها در كميته امداد امام خميني (ره) اراك با بيان اين كه در اين نهاد هر فرد مددجويي از سوي سازمان ها يا نهادها معرفي شده است، دخالت نكردن كميته امداد در اين خصوص را ناشي از تعدد سازمان هاي خدمات رسان مي داند و مي   گويد: اگر شهرداري مسئول جمع آوري متكديان است بايد با تشكيل پرونده حسب اولويت موضوع، افرادي را كه در حيطه كاري اين نهاد است معرفي كند كه تا به حال در اين خصوص موضوعي به كميته امداد ارجاع نشده است. در پيچ و خم كاغذ بازي هاي اداري و خدمات درست تعريف نشده، زناني همچون ام كلثوم و كبري در شهر فراوانند وبچه هايي نيز كه همراه مادر، گدايي مي كنند كم نيستند. تا زماني كه اين افراد مورد حمايت هاي جدي ومالي قرارنگيرند و زمينه اشتغال براي آنان فراهم نشود، علاوه بر زشت شدن چهره جوامع شهري ، مشكلات و آسيب هاي اجتماعي بسياري جامعه را تهديد مي كند. تجربه ساليان اخير ثابت كرد كه جمع آوري و اسكان موقتي چاره معضل تكدي گري نيست. پيش از آن كه كودكان ، زنان، نوجوانان و سالمندان رانده شده از خانواده در دام باندهاي مخوف كه در قالب تكدي گري، فساد و فحشا را ترويج مي دهند بيفتند يارانه ها را بايد به سوي نيازمندان واقعي هدايت و با ايجاد اشتغال، توانمندي آنان را به مسيري هدفمند هدايت كرد.